Uzay Gezginleri

Uzay Gezginleri - Şükran Acar
- Sayfa : 35

Selamunaleykum arkadaşlar! Benim adım Muhammed Metin. Eski zamanlardan beri insanlar gök cisimlerine ve olaylarına hep ilgi duydular. Onlarla ilgili araştırmalar yaptılar. Gökyüzünü daha iyi inceleyebilmek için çeşitli aletler icat ettiler. Bizler bu aletlerin birçoğunun Müslüman bilim adamları tarafından geliştirildiğini biliyoruz. Ben de size bugünkü yolculuğumuzda Müslüman bilim adamları tarafından geliştirilen bazı gözlem aletlerinden bahsetmek istiyorum. O zaman haydi bismillah diyelim ve başlayalım.
USTURLAP
Usturlap Orta Çağ’da geliştirilen bir yön bulma ve hesaplama aletidir. Astronomide çeşitli yıldızların yükseklik açılarının ölçülmesinde, enlemlerin belirlenmesinde, zamanın ölçümlerinde, burçlarla ilgili bilgilerin elde edilmesi gibi alanlarda kullanılmıştır. 18. yüzyıla kadar denizcilerin açık denizde yer bulmada yararlandıkları bir araçtır.
Müslüman bilim adamları namaz, oruç gibi ibadetlerin zamanını ve kıble yönünün belirlenmesinde usturlap kullanırdı.
GÖK KÜRELERİ
Gökbilimi ile ilgili sorunları üç boyutlu bir gök küresinden yararlanarak açıklamak mümkündür. 11. yüzyıl ila 19. yüzyıldan günümüze ulaşmış 126 adet gök küresi bulunmaktadır. Bunlar genellikle madenden, büyük bir kısmı ahşap ya da ahşap bir gövdenin üzerine kaplanan alçıdan yapılmıştır.
Kürenin yüzeyine yıldızlar ve burçlar işaretlenir ve öğle halkası (meridyeni) genellikle göğün kuzey-güney ekseni etrafında döndürülebilir. Küre sayesinde bir yıldızın yükselim açısı belirlenebilir. Yine küreye bir güneş saati çizilmişse bu sayede güneşin yüksekliği de belirlenebilir.
GÜNEŞ SAATLERİ
Güneş saati, zamanı Güneş'in konumuna göre ölçmeye yarayan alettir. Genel olarak rastlanan yatay güneş saati tasarımlarında dikey olarak yerleştirilmiş bir çubuğun gölgesi, yatay yerleştirilmiş bir yüzeyde günün saatlerini gösteren kadrana düşer. Müslüman bilim adamları güneş saatlerini geliştirerek namaz vakitlerini tespit edebiliyorlardı. Bu yüzden pek çok caminin duvarında güneş saatini görebilirsiniz.
KADRANLAR    
Ortaçağda çeşitli hesaplamalarda kullanılan çok sayıda kadran geliştirildi. Buradaki temel amaç karmaşık hesaplamalardan kurtulmaktı. Sinüs kadranı 9. yüzyılda Bağdat’ta geliştirildi. Bu kadran çok karmaşık astronomik sorunları çözmede kullanıldı.
EKVATORYAL
Ekvatoryal Endülüs’te geliştirilmiş bir İslam aletidir. Günümüze kadar ulaşan bir ekvatoryal bulunmamaktadır. Ekvatoryala ortalama değer ve sapma miktarı aktarıldığında, bir geometrik yörünge modelinden yararlanan alet, hiç hesap gerektirmeden Güneş, Ay ve gezegenlerin konumlarını belirtirdi.
Müslüman bilim adamları bu ve benzeri aletler vasıtasıyla elde ettikleri bilgileri ve rasathanelerdeki gözlemlerini kaydederlerdi. Sonra bu verilerden yararlanarak astronomik cetveller (zic) oluştururlardı. Bu sayede birçok hesaplamalarda daha kolay ve anlaşılır sonuçlar elde ettiler. Sizler de gözlem yapmayı ve gözlemlerinizi not almayı ihmal etmeyin. Bir sonraki sayıda görüşmek üzere Allah’a emanet olun…

 

 

0
Yorum Yazın